સમાન નાગરીક ધારાનો વીકલ્પ

અભીવ્યક્તી

સમાન નાગરીક ધારાનો વીકલ્પ

–યાસીન દલાલ

આપણા દેશમાં જુદા જુદા ધર્મ પાળતા લોકો માટે અલગ કાયદો છે. આ બધા કાયદાઓ નાબુદ કરીને એક સમાન નાગરીક ધારો લાગુ કરવાની હીલચાલ શરુ થઈ છે. કૉન્ગ્રેસ પક્ષે એવું કહ્યું છે કે આમાં ઉતાવળ કરવાને બદલે સર્વપક્ષી સમ્મેલન બોલાવીને એમના અભીપ્રાયો લેવા જોઈએ. એ જ રીતે બધા ધર્મના નીષ્ણાતોને બોલાવીને એમના અભીપ્રાયો પણ લઈ શકાય. આપણા દેશમાં ચાર હજારથી વધુ જ્ઞાતીઓ છે અને દુનીયામાં જેટલા ધર્મ છે એ બધાના અનુયાયીઓ ભારતમાં વસે છે. આ જોતા સમાન નાગરીક ધારો લાગુ કરવો એ બહુ મુશ્કેલ વાત છે. ભારતમાં ક્યાંક દુર્યોધનનું મન્દીર છે; તો ઝાંરખંડમાં રાવણની પુજા થાય છે. દક્ષીણમાં તામીલનાડુમાં અમુક લોકો રાવણને નાયક માને છે અને રામને ખલનાયક માને છે. એ જ રીતે મુસ્લીમોમાં સીયા અને સુન્ની ઉપરાન્ત વહાબી પંથ આવેલો છે. પાકીસ્તાનમાં એક વધુ પંથ એહમદીયા એટલે કે કાદીયાની તરીકે ઓળખાય છે.

અમેરીકાની બફેલો યુનીવર્સીટીના પ્રો. કુપ્સે માનવકેન્દ્રી ધર્મનો એક ઢંઢેરો તૈયાર કર્યો છે…

View original post 1,570 more words

કીયાન હોંગયાન

અભીવ્યક્તી

કીયાન હોંગયાન

ડૉ. જનકઅને ભારતી શાહ

જીન્દગી કાઁટો કા સફર હૈ…

હૌંસલે ઈસ કી પહચાન હૈ

રાસ્તે પર તો સભી ચલતે હૈ…

જો રાસ્તે બનાયે વે તો ઈંસાન હૈ…

ક્યો ડર કી જીન્દગી મેં ક્યા હોગા,

હર વક્ત ક્યોં સોચે કી બુરા હોગા,

બઢતે રહે મંજીલો કી ઓર

હમે કુછ ભી ન મીલા તો ક્યા?

તજુર્બા તો નયા હોગા.

હોંસલોએટલે શું? મનોબળ. મનોબળ એટલે સ્વસ્થતા અને આત્મવીશ્વાસ. મનોબળ એટલે વીપરીત પરીસ્થીતી સામે લડવાની અને તેના પર કાબુ મેળવવાની ક્ષમતા. મનોબળ એટલે પોતાની ક્ષમતા પર પુર્ણ શ્રદ્ધા. ગમે તવી અસાધ્ય બીમારી કે અક્ષમતામાંથી પણ માનવી દૃઢ મનોબળને કારણે ઉભો થઈ શકે છે. પગ વગરની ચીનની આ એક નાનકડી બાળકી કીયાનહોંગયાનના જીવનવૃત્તાન્ત પરથી ખ્યાલ આવશે કે મજબુત મનોબળ કેવા ચમત્કાર સર્જી શકે છે!

એક દુર્ઘટનામાં પોતાના બન્ને પગ ખોઈ ચુકેલી આ બાળકીની કાબેલીયત પર આજે આખું ચીન તેને શા માટે સલામ કરે છે…

View original post 2,024 more words

‘ધેટ ઈઝ નોટ ફેર…’

અભીવ્યક્તી

ધેટ ઈઝ નોટ ફેર…

–દેવીકા રાહુલ ધ્રુવ

આજે અહીં હ્યુસ્ટનની સવાર કાળી ડીબાંગ હતી. ટીવી ઉપર સખત વરસાદ અને વાવાઝોડાની આગાહી હતી. જુદા જુદા વીસ્તારોમાં ‘વેધર એલર્ટ’ની વણથમ્ભી સુચનાઓ આપવામાં આવી રહી હતી. અમે પણ જરુરી વ્યવસ્થા વીચારી, તકેદારીપુર્વક સાવધાન થઈ સોફામાં ગોઠવાઈ ગયાં હતાં. ટીવી ચાલુ કર્યો. ભારતીય ચેનલ પરથી ‘આપકા આજકા ભવીષ્ય’ની રાશીવાર આગાહીઓ/ચેતવણીઓની વાગ્ધારા સાંભળવા મળી. ચેનલ બદલી તો ભુત–પ્રેત અને વહેમોની વાતો વીસ્તારથી પ્રકાશીત કરતી સામાજીક સીરીયલોનાં દૃશ્યો જોવા મળ્યાં. ‘ટીવીનો રીમોટ કન્ટ્રોલ’ તો હાથમાં હતો તેથી બન્ધ કરી શકાયો; પણ પછી તો એને સમાંતર કેટલી બધી વીચારધારાઓ પ્રગટી!

આમ જોઈએ તો ‘જન્મવું અને સહજ રીતે જીવવું’ એ સાવ સહેલું છે; પણ આ બેની વચ્ચે માણસજાત કેટકેટલાં આવરણો ઓઢી લે છે? કેટકેટલાં વહેમોનાં વસ્ત્રો વીંટાળી લે છે? આવતીકાલના સુખો માટે માણસ આજે દોરા–ધાગાના દુઃખો બાંધી લે છે! નાતજાતના, ધરમ કરમના, સ્ત્રી–પુરુષના, શુકન–અપશુકનના, ચોઘડીયાના, અન્ધશ્રદ્ધાના કંઈકેટલાયે વાડા વેઠી લે છે! અરે, એટલુંય ઓછું…

View original post 957 more words

‘દીકરીનો મરતબો’ – સંક્ષિપ્ત અભિવ્યક્તિ

William’s Tales (Bilingual Multi Topic Reads)

Click here to read in English

વિશ્વભરની વિવિધ જાતિઓનાં મોટા ભાગનાં લોકો તેમનાં પોતાનાં એક અથવા બીજાં કારણોને લઈને  પોતાના કુટુંબમાં દીકરી હોવાનું પસંદ કરતાં નથી આ બાબતે લોકોનાં માનસમાં હકારાત્મક અભિગમ ઉજાગર કરવા માટે યુનોએ ૧૨મી જાન્યુઆરીને ‘આંતરરાષ્ટ્રીય દીકરી દિવસ’ તરીકે જાહેર કર્યો છે. આ એક લોકોનું એવું વક્રોક્તિયુક્ત માનસિક વલણ છે કે તેઓ એ જાણે તો છે જ કે તેમનો પોતાનો પણ જન્મ કોઈ સ્ત્રીના ગર્ભમાંથી જ થયો છે અને છતાંય તેઓ પોતાનાં કુટુંબોમાં દીકરીના જન્મને અનિચ્છનીય આફત તરીકે ગણે છે.

કુદરત પોતાની રીતે જ જગતમાં પુરુષ અને સ્ત્રીઓના યોગ્ય પ્રમાણને જાળવી રાખે છે અને કુદરતના આવા નિયમ સામે જાણીબૂઝીને કરવામાં આવતી દખલગીરી થકી માનવ સમાજમાં સામાજિક અને નૈતિક એવી ઘણી બધી સમસ્યાઓ ઊભી થતી હોય છે. ઈસ્લામના પયગંબરે દીકરીના મરતબાને આ શબ્દોમાં સમજાવ્યો છે કે ‘દીકરી એ માતાપિતાના જનાજા (મૈયત – મોત)ની શાન છે. કુટુંબમાં દીકરી જ માત્ર એવી વ્યક્તિ છે કે કે જે પોતાનાં મૃત માતાપિતાને…

View original post 90 more words

ગૌરવ હત્યા

William’s Tales (Bilingual Multi Topic Reads)

Click here to read in English
પ્રતિવર્ષ ૮મી માર્ચે ‘આંતરરષ્ટ્રીય મહિલા વર્ષ’ ઉજવાય છે. ઘણીબધી બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ, વિશ્વના દેશોની સરકારો, બિનસરકારી સંસ્થાઓ અને બંને પ્રકારનાં મુદ્રિત અને ઈલેક્ટ્રોનિક પ્રસાર માધ્યમો દ્વારા સ્ત્રીઓની જીવનનાં જુદાંજુદાં ક્ષેત્રોમાંની સિદ્ધિઓને બિરદાવવામાં આવે છે અને તેમનું બહુમાન પણ કરવામાં આવતું હોય છે. સ્ત્રીઓનું પ્રમાણ વિશ્વભરમાં કુલ વસ્તીના અડધા ભાગ જેટલું છે. એક જૂનો સ્થાનિક અમેરિકન મુહાવરો છે કે ‘જ્યાં સ્ત્રીઓનું ગૌરવ જળવાતું હોય તે રાષ્ટ્ર કદીય ગુમનામ થતું નથી હોતું; પરંતુ જ્યારે તેમનું ગૌરવ જમીનદોસ્ત થાય છે, ત્યારે બધું જ ખતમ થઈ જાય છે અને તે રાષ્ટ્ર મરી પરવારે છે.’

પરંતુ કોઈ દિવસને કોઈ નામ આપવું તેનો શો મતલબ? આજકાલ જુદા જુદા દિવસોની ઉજવણી એ વ્યવહાર અને દેખાવ માત્ર પૂરતી જ રહી છે. જે તે દિશામાં કોઈ ચોક્કસ કાર્ય જ અર્થપૂર્ણ સાબિત થાય, નહિ તો તે નાટક માત્ર જ બની રહે. મારો આજનો લેખ શીર્ષકના શબ્દો પરત્વેની વાસ્તવિકતાઓને ખુલ્લી પાડવાના પ્રયત્નના એક ભાગરૂપ છે. વિશ્વના…

View original post 1,368 more words

आगाज़े दोस्ती- اگاذے دوستی

ગુજરાતી વેબ સાઈટ પર ઉર્દૂ ભાષામાં શિર્ષક માટે વાચકો ક્ષમા કરે. બાઅદબ બામુલાયેજ઼ા સલામ કરવી પડે તેવી પાકિસ્તાનની છોરીની આ વાત છે – નામ આલિયા હરીર. એણે પહેલી પચીસીમાં જ કરેલ ખાનદાન, નેક, અને મોટા ગજાના કામને ઉર્દૂમાં સલામ કરીને વાતની શરૂઆત કરીએ.
૨૦૧૧, ટ્રોય યુનિવર્સીટી, ટ્રોય, અલબામા, યુ.એસ.

વીસ વર્ષની આલિયા હરીર અલબામાના ટ્રોય શહેરમાં આવેલી યુનિવસીટીમાં Student Exchange program હેઠળ હજુ ગઈકાલે જ, છ મહિના માટે પાકિસ્તાનથી આવી છે. આમ તો ‘દેશ’માંથી ઘણી બધી ચીજો તે સાથે લાવી છે, પણ બ્રેડ, દૂધ, માખણ, શાકભાજી, ઈંડાં વિ. જેવી રોજબરોજની જરૂરિયાતની ચીજો તો સ્થાનિક દુકાનમાંથી જ ખરીદવી પડે ને? યુનિ.ની બસ આવતાં હજુ કલાક થવાનો છે.

ત્યાં એક પાકિસ્તાની જેવો જ જણાતો યુવક બસ સ્ટેન્ડ પાસે કાર ઊભી રાખે છે, અને તેને સાથે આવવા આમંત્રણ આપે છે. તેની સાથે બીજો પણ એક યુવક છે. અજાણ્યા માણસો સાથે જવામાં થોડોક ખચકાટ હોવા છતાં, એ યુવકના ચહેરા પરની નિખાલસતા અને સૌજન્ય આલિયાને અસર કરી જાય છે. આલિયા ગાડીમાં બેસે છે. થોડીક ઔપચારિક વાતચીત પછી, આલિયાએ પુછી નાંખ્યું, ‘તમે પાકિસ્તાની જેવા જ લાગો છો? તમારા ગામનું નામ શું?’

આલિયાને બોમ્બ ધડાકા જેવો જવાબ મળે છે, “ ના, હું તો ખટમંડુ (નેપાળ) થી આવું છું. આ રાકેશ દિલ્હીનો છે.’ આલિયાના પગ નીચેથી ધરતી ખસી ગઈ. ( આમેય પૂરપાટ ચાલતી કારની નીચે અલબામાની ધરતી કલાકના ચાલીસ માઈલની ઝડપથી સરકી જ રહી હતી ને?!

‘ગજબની ફસાણી. ખરેખર મુસીબત આવી પડશે તો શી રીતે પહોંચી વળીશ? હવે તો અલ્લા ઉગારે તો શુકર ગુજ઼ાર.’ પણ સ્વસ્થતા જાળવી રાખી, સાથેની પર્સની બાજુના ખાનામાં મુકેલા સેલ ફોન પર નજર જતાં તેને થોડીક ટાઢક થાય છે.

પાંચેક જ મિનિટ અને કાર વોલમાર્ટના પાકિંગ લોટમાં આવી પહોંચે છે. તે યુવકે કોઈ અનધિકાર ચેષ્ટા નથી કરી, અને સીધો યોગ્ય જગ્યાએ પોતાને લાવ્યો છે, એ હકીકતથી આલિયાનો વિશ્વાસ વધે છે. હવે તે જરા વધારે સ્વસ્થતાથી તે યુવકોની સાથે વાતો કરવા લાગે છે. જેમ જેમ વાતચીત આગળ વધતી જાય છે, તેમ તેમ બન્નેની ખાનદાની વધારે ને વધારે છતી થતી જાય છે.

આલિયા હોસ્ટલના રૂમમાં પાછી આવી, થાકી પાકી પથારીમાં આડી પડી. પણ ભૂતકાળની માન્યતાઓ તેનો પીછો છોડતી ન હતી. દિલમાં ભારત અને ભારતીયો માટે ઘર કરી ગયેલી નફરત કાંઈ એમ ને એમ થોડી જ અદૃશ્ય થઈ જાય?

આમ તો આલિયાનાં માબાપ સુધારક વિચારનાં છે. તેના અબ્બા તો ઓસ્ટ્રેલિયા અને બ્રિટનમાં પણ રહી ચૂકેલા છે. તેમણે ગળથૂથીમાંથી જ માનવ મૂલ્યોનું શિક્ષણ ચારેય બાળકોને આપેલું છે. આલિયાના ઈસ્માઈલી શિયા જાતિના બાપનો ધંધો પણ દેશ -વિદેશના પ્રવાસનું આયોજન કરી આપવાનો છે. એ નિમિત્તે ઘણા વિદેશી પ્રવાસીઓને તે હોટલમાં જમવા લઈ જતો , અને કદીક ઘરનાં સૌ પણ એમાં જોડાતાં. પણ આલિયાની બહેનપણીઓ અને શિક્ષકોને આ વાતની ખબર પડે ત્યારે અચૂક તેને ટોકતા,” કાફરોની સાથે શી રીતે જમી શકે છે?’ ઘણી આવી પળોએ આલિયાને પોતાના સુન્ની મુસ્લીમ ન હોવા માટે અફસોસ થતો.

ઉત્તર પાકિસ્તાનના પર્વતાળ પ્રદેશમાં આવેલા નાનકડા શહેરમાં ટીવી, છાપાં અને સામાજિક વર્તુળોમાંથી સતત ઓકાતા ભારત વિરોધી પ્રચારનું ઝેર આલિયાની રગે રગમાં વ્યાપેલું છે. ‘ગમે ત્યારે યુદ્ધ થશે અને ભારતની સેના તેમના જીવનને તહસ નહસ કરી નાંખશે’ – તેવા ભયનો ઓથાર તાજો થઈ જાય છે. આ પરદેશી લોકોની વચ્ચે જરૂર કોઈ દુર્ભાગ્ય તેને નડવાનું છે, એવાં ડરામણાં સપનાંઓમાં આલિયાની રાત પસાર થઈ જાય છે.

ત્યાર બાદ તો યુનિવર્સિટીનો અભ્યાસ શરૂ થયો. ઘણા બધા આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ સાથે સમય ગુજારતાં, ધીમે ધીમે એ ભય પીગળતો ગયો. એમાંના છ સાત તો ભારતનાં જ હતાં. એક દિવસ આલિયા રાતે ઊઠી અને બાથરૂમમાં ગઈ ત્યારે એને લોહીની ઊલટી થઈ. બધા સાથીઓ તેને સ્થાનિક હોસ્પિટલમાં લઈ ગયા અને ક્ષયની પ્રારંભિક અસર હોવાનું નિદાન થયું. આલિયાને હેલિકોપ્ટરમાં બર્મિંગહામ ખસેડવામાં આવી. આ તો ટ્રોય કરતાં દસ ગણી વસ્તીનું શહેર. ત્યાં એક મહિનો તેને હોસ્પિટલમાં રહેવું પડ્યું. એ વખતે પણ બર્મિંગહામના ભારતીય વિદ્યાર્થીઓએ તેની કાળજી લીધી. બોલિવુડની ફિલ્મો, પાકિસ્તાન જેવો જ ભારતીય ખોરાક, અને એને ગમતીલી ક્રિકેટની વાતો. બધાંએ આલિયાને સહેજ પણ એકલવાયું ન લાગવા દીધું. . ટ્રોયમાંના મિત્રો પણ ત્રણેક વખત ત્રણ કલાક ગાડી ચલાવીને તેને મળવા આવતા. તેનો ક્ષય તો દૂર થયો જ પણ રગ રગમાં વ્યાપેલું, ભારત માટેનું એ ઝેર પણ ઓગળી ગયું

એક નવી જ આલિયાનો પુનર્જન્મ થઈ ચૂક્યો હતો.

છ મહિના બાદ , આલિયા પાકિસ્તાન પાછી આવી અને તેને પાટનગર ઇસ્લામાબાદમાં નોકરી મળી. તક મળતાં જ આલિયાએ તેના મનની વાત તેના સાથી મિત્રોને કરી. એમાંના ઘણા પણ તેના વતનના નાનકડા શહેર કરતાં વિશ્વની ઘટનાઓ વિશે વધારે જાગરૂક ને ઉદારમતવાદી હતા. એ બધાં મિત્રોની સાથે આલિયા થોડાક જ વખત પહેલાં શરૂ થયેલા એક વિચાર વર્તુળમાં જોડાઈ ગઈ.

आगाज़े दोस्ती- اگاذے دوستی

મિત્રતાની શરૂઆત

આલિયાને અચંબા સાથે એ હકીકતની જાણ પણ થઈ કે, તેના જેવા વિચાર વાળાં ઘણાં યુવાનો અને યુવતિઓ પાકિસ્તાન જ નહીં, ભારતમાં પણ મોજૂદ હતાં. ‘આગાજ઼ે દોસ્તી’ની ગાડી તો પૂરપાટ દોડવા લાગી. એ નિમિત્તે તેને પાંચેક વખત ભારત યાત્રા કરવાની તક પણ મળી. ટ્રોય અને બર્મિંગહામમાં ફૂટેલું માનવતાનું ઝરણું હવે આલિયાના મનોરાજ્યમાં ગેરસપ્પાના ધોધની જેમ વહેવા લાગ્યું.

લો ને…. આ ૨૦૧૬, ઓક્ટોબરની જ વાત.. આલિયા તેની વીસ સખીઓ સાથે ભારત પાક નાગરિક મૈત્રીભાવની એક સભા ( conference) માટે પંજાબના ચંદીગઢમાં આવી હતી. બે જ દિવસમાં ‘સર્જિકલ સ્ટ્રાઈક’નાં ડીમ ડીમ શરૂ થઈ ગયાં. બધી સખીઓ ચિંતાતૂર બની ગઈ કે, સહીસલામત વતન પાછાં જવાશે કે નહીં. હિમ્મતવાન આલિયાએ ભારતનાં વિદેશમંત્રી સુષ્મા સ્વરાજને આ ચિંતા વ્યક્ત કરતી ટ્વિટ કરી અને પટ … આ જવાબ મળ્યો –

જો કે, આલિયાની સફરમાં ઘણા બધા અવરોધો પણ છે જ. ઘર આંગણે તેને દેશદ્રોહી માનનારાં ઘણાં છે. પણ હવે ‘પાક’ માનવ ધર્મમાં આલિયાનો વિશ્વાસ હિમાલય જેટલો ઊંચો બની ગયો છે.

આગાજ઼ે દોસ્તીનો બ્લોગ –
https://aaghazedosti.wordpress.com/

સંદર્ભ –
https://aaghazedosti.wordpress.com/
Sushma Swaraj’s response on twitter
http://www.huffingtonpost.in/2016/10/04/sushma-swarajs-heartwarming-response-to-pakistani-girl-stuck-in/

સૌજન્ય : સુરેશ જાની (યુએસએ)

ભ્રમની ભૌતીક અસરો

વિષયવસ્તુના સાતત્યને સાંકળવા માટે લેખના પ્રારંભે આપેલા લિંક થકી પ્રથમ ભાગ પહેલો વાંચવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે. : રી-બ્લોગર

અભીવ્યક્તી

asv-00102

ભ્રમની ભૌતીક અસરો

–બી. એમ. દવે

[ગત અંક : 01 https://govindmaru.wordpress.com/2016/12/23/b-m-dave/ ના અનુસન્ધાનમાં..]

ભ્રમનો જન્મ મનુષ્યના મસ્તીષ્કમાં થાય છે; પણ તેનો પગપેસારો આખા શરીરમાં થઈ જાય છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો ભ્રમની ભૌતીક (physical) એટલે કે શારીરીક અસરો એટલી હદ સુધી થાય છે કે પ્રથમ દૃષ્ટીએ આપણા માનવામાં પણ ન આવે.

થોડાં દૃષ્ટાંતોની મદદથી આ હકીકતને સાબીત કરવાની કોશીશ કરું છું.

માનસીક ભ્રમની શારીરીક અસરોનું પરીક્ષણ કરવા વર્ષો અગાઉ રશીયન વૈજ્ઞાનીકોએ એક પ્રયોગ કર્યો હતો. કોઈ પણ દવાને બજારમાં મુકતાં પહેલાં તેની અસરકારકતાની ચકાસણી પશુ–પક્ષીઓ અને માનવશરીર ઉપર કરવામાં આવતી હોય છે. આવા પરીક્ષણ માટે સ્વેચ્છાએ માધ્યમ બનનાર (ગીની પીગ) વ્યક્તીને યોગ્ય આર્થીક વળતર ચુકવવામાં આવતું હોય છે. રશીયન વૈજ્ઞાનીકોએ વર્તમાનપત્રમાં જાહેરાત આપી કે દાઝવા ઉપર લગાવવાના નવા ઉત્પાદીત એક મલમની અસરકારકતા ચકાસવા માટે કોઈ વ્યક્તીની જરુર છે અને અમુક રુબલ(Russian currency) વળતર તરીકે ચુકવવામાં આવશે. આ જાહેરાત વાંચી એક જરુરતમન્દ વ્યક્તી પ્રયોગનું માધ્યમ બનવા…

View original post 1,084 more words