મહિનો: નવેમ્બર 2015

કૌટુંબિક વડીલોનું સન્માન એટલે માનવધર્મની બારાખડી

શ્રી પી. કે. દાવડા (યુ.એસ.એ.)ના સૌજન્યથી :

અપમાનિત થતા વડીલો

૮મી જુલાઈ, ૨૦૧૩ના મુંબઈ સમાચારમાં એક સર્વેક્ષણના આંકડા પ્રગટ થયા હતા. આ સર્વેક્ષણ મુજબ ૬૦ વર્ષથી વધારે ઉંમરનાં વડીલોને અપમાનિત કરવાની વૃતિ કુટુંબોમાં વધતી જાય છે.

સર્વેમાં જણાયું છે કે અપમાન કરવામાં ૫૯% પુત્રવધૂઓ હોય છે, જ્યારે ૪૧% પુત્રો હોય છે.

જ્યારે પૂછવામાં આવ્યું કે ફરિયાદ શા માટે કરતા નથી, તો ૪૬% લોકોએ કહ્યું કે કુટુંબની વાત બહાર કેમ કહેવાય? જ્યારે ૫૪% એ કહ્યું, કોને ફરિયાદ કરીએ?

સર્વેમાં ૬૫% વૃધ્ધોએ કબૂલ કર્યું હતું કે હા વૃધ્ધોનું અપમાન થાય છે, પણ પોતાનું અપમાન થાય છે એમ કબૂલ કરનારામાં

મુંબઈમાં ૧૧%,

હૈદ્રાબાદમાં ૩૭.૫%

કલકતામાં ૨૮%

દિલ્હીમાં ૨૦%

ચેન્નઈમાં ૯.૬૪%   લોકો હતા.

આમ સરેરાશ ૨૦% વૃધ્ધોએ તો કબૂલ કર્યું કે તેઓ અપમાનિત થાય છે.

૧૫મી જૂને ‘વિશ્વ વૃદ્ધ અત્યાચાર વિરોધી જાગૃતિ દિન’ હતો. એ નિમિત્તે એક બિનસરકારી સંસ્થાએ કરેલા ૨૪ શહેરોમાં ૬,૭૪૮ જયેષ્ઠ વય (૬૦ વર્ષથી વધુ)ના વડીલોના સર્વેક્ષણનાં પરિણામો ચિંતા કરાવે એવાં અને ચોંકાવી મૂકે એવાં છે.

લાંબો સમય કુટુંબના સંચાલનની દોર પોતાના હાથમાં રાખી હોવાના પરિણામે ચોક્કસ માન-આદર-આધિપત્યથી ટેવાઈ ગયેલાં વૃદ્ધોને આ વયે એથી વિરુદ્ધનો અનુભવ બહુ આકરો લાગે છે. આત્મસન્માન તૂટે, ઇચ્છાનો અમલ ન થાય, અપમાન થાય, હડધૂત થવાય, ઝઘડા થાય, ન કર્યાં હોય એવાં કામો કરવાની ફરજ પડે કે એવી અસહ્ય અને તદ્દન અસ્વીકાર્ય સ્થિતિ અનેક ઘરોમાં પ્રવર્તતી હોય છે. માત્ર અભણ ગરીબ કે ચોક્કસ સામાજિક માળખાનાં કુટુંબોમાં વૃદ્ધોની આ હાલત હોય છે એવું નથી, ભણેલાં-ગણેલાં, આર્થિક રીતે સમૃદ્ધ અને ચોક્કસ સામાજિક દરજ્જો ધરાવતાં કુટુંબોમાં પણ વૃદ્ધોની આવી સ્થિતિ છે.

૨૧મી સદીમાં માનવ અનેકવિધ ક્ષેત્રોમાં આગળ વધી રહ્યો છે, ભૌતિક સુખ-સગવડો વધી રહી છે,આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિએ પણ આગળ વધવા ફાંફાં મારતો થયો છે, શિક્ષણનો વ્યાપ વધવા સાથે એના સામાજિક લાભો મળતા થયા છે; આ સ્થિતિમાં એનું હૃદય સંકોચાઈ રહ્યું હોવાનું તારણ ચિંતા ઉપજાવે છે. વૃદ્ધો સાથેનો આવો રુક્ષ વ્યવહાર અને વૃદ્ધો પ્રત્યેનો આવો કઠોર અભિગમ, માણસ તરીકેની આપણી શરમ જ લેખાવી જોઈએ.

મૂળ સવાલ એ છે કે આવી પરિસ્થિતિ કેમ નિર્માણ પામી? અમે નાના હતા ત્યારે છેક નાની વયથી જ અમને શીખવવામાં આવતું :-

“કહ્યું કરો માબાપનું, દ્યો મોટાને માન,

ગુરૂને બાપ સમા ગણો, મળશે સારૂં જ્ઞાન.”

અને;

મીઠાં મધુ ને મીઠા મેહુલા રે લોલ

એથી મીઠી તો મોરી માત રે,

જનનીની જોડ જગે નહિ જડે રે લોલ..

અને;

છડો હું હતો છોકરો છેક છોટો

પિતા પાળી પોષી મને કીધો મોટો

રૂડી રીતથી રાખતા રાજી રાજી,

ભલા કેમ આભાર ભૂલું પિતાજી

અને;

ભૂલો ભલે બીજું બધું, માબાપ ને ભૂલશો નહિ,

અગણિત છે ઉપકાર એના, વાત વીસરશો નહિ.

લાખો કમાતા હો ભલે, માબાપ જેથી ના ઠર્યાં,

એ લાખ નહિ પણ રાખ છે એ માનવું ભૂલશો નહિ.

બસ આ શિક્ષણે જ અમને અમારા વડીલોનું અપમાન કરતાં રોકી રાખ્યા.

-પી.કે.દાવડા

(તેઓશ્રીની મેઈલમાંથી સાભાર)

Advertisements