મહિનો: માર્ચ 2016

(201) સગપણ (નાતો)

William’s Tales (Bilingual Multi Topic Reads)

Click here to read in English

મારી અમેરિકાસ્થિત ધર્મની માનેલી એક બહેનને લખવામાં આવેલા પત્રનો અંશ :

“વ્હાલી બહેન,

એક વખતે જ્યારે આપણે બધાં આપણા ધાર્મિક સ્થળેથી પાછાં ફરતાં હતાં, ત્યારે તેં મને તારી કારમાં બેસાડ્યો હતો અને એક પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો કે “ભાઈબહેનના સંબંધોમાં કયો મહાન ગણાય – લોહીના સગે બનેલો કે લાગણીથી બંધાએલો?” તારા આ પ્રશ્નનો મેં તને તરત જ જવાબ આપી દીધો હતો કે ‘એ બાબત એકબીજાની સમજદારી ઉપર આધાર રાખે છે.’ તારો આ સીધો જ પ્રશ્ન આપણા પરસ્પરના ભાઈબહેન તરીકેના સંબંધના સંદર્ભે હતો.

મારા મુદ્દાને સ્પષ્ટ કરવા હું તને શેક્સપિઅર (Shakespeare) ના નાટક ‘King Lear’ના કથાવસ્તુમાંથી એક ઉદાહરણ આપવાનું પસંદ કરીશ. તેં મને જેવો પ્રશ્ન પૂછ્યો હતો તેવો જ પ્રશ્ન રાજા લીઅરે (Lear) એક પછી એક એમ પોતાની પુત્રીઓને પણ ‘પિતા અને પુત્રીઓના પ્રેમસંબંધ’ સબબે પૂછ્યો હતો. સૌથી નાની પુત્રીએ પોતાના પિતાને વાસ્તવિકતા ઉપર આધારિત જવાબ આપ્યો હતો, જે તેમને પસંદ પડ્યો ન હતો. પરંતુ, પાછળથી તેમને…

View original post 95 more words

Advertisements

પેપર પીન

[‘માનવધર્મ’ પાંગરે છે, ફળે છે અને ફૂલે છે; પરિવારમાં જ. સંસ્કારી પરિવારોનાં નિવાસસ્થાનો એ જ ‘માનવધર્મ’નાં ધર્મસ્થાનો બની રહે છે. મહેન્દ્રભાઈને હું ઓળખતો નથી, પણ મારા મિત્ર સુરેશભાઈ જાનીને સંબોધીને મોકલાયેલી તેમની મેઈલ્સ મને અવારનવાર મળતી રહે છે. તેમની આજની મેઈલમાં ઉમદા વિચાર રજૂ થયેલ હોઈ મારા વાચકો સાથે તેમની અનુમતિની અપેક્ષાએ  શેર કરું છું.  – વલીભાઈ   મુસા]

 પેપર પીન 

એક સુખી પરિવાર હતો. પરિવારના વડીલ પરિવારના દરેક સભ્યને યોગ્ય સલાહ-સૂચન આપતા અને એનાથી પરિવાર જળવાઈ રહ્યો હતો. પરિવારના મોટા ભાગના સભ્યોને વડીલ દ્વારા આપવામાં આવતી સલાહ ખૂંચતી હતી.

એક વખત મોટા દીકરાએ આ વડીલને કહ્યું, ” બાપુજી, તમારી સલાહ અમને કેટલીક વખત કાંટાની જેમ ખૂંચે છે. અમને એમ થાય કે બાપુજી હજુ અમને સાવ નાના બાળક જેવા જ સમજે છે કે શું ? ” વડીલે દીકરાની પીઠ પર હાથ મૂકીને કહ્યું, ” બેટા, વાત તો તારી બિલકુલ સાચી છે. તમે હવે બાળક નથી અને એટલે જ હું તમને દરેક વાતમાં ટોકતો પણ નથી. તમારી રીતે જ જીવન જીવવાની મેં સ્વતંત્રતા આપી છે, પરંતું મને જ્યાં એવું લાગે છે કે તમારા કોઈ પગલાથી મારો આ હર્યો ભર્યો પરિવાર પીંખાઇ જશે; ત્યાં હું ચોક્કસ પણ થોડી દખલગીરી કરું છું, કારણ કે પરિવારને એક રાખવો એ વડીલ તરીકેની મારી ફરજ છે.”

દીકરાના હાવભાવ પરથી પિતાજીને પણ એ સમજાઈ ગયું છે કે દીકરાને તેમની આ વાત ગળે  ઊતરી નથી. દીકરો એના ટેબલ પર બેસીને કંઈક લખી રહ્યો હતો. ટેબલ પર કેટલાક કાગળો પડ્યા હતા. આ કાગળ હવામાં ઊડી ન જાય એટલે એને ટાંચણી મારીને રાખેલા હતા. વડીલે હળવેકથી ટાંચણી કાઢી લીધી એટલે બધા કાગળ વેરવિખેર થઈ ગયા.

દીકરાએ ઊભા થઈને બધા કાગળ ભેગા કર્યા. પિતાજીની આવી હરકત બદલ એને તેમના પર ખૂબ ગુસ્સો આવ્યો. એનાથી ના રહેવાયું, એટલે એણે વડીલને કહ્યું, ” તમે શું આ ગાંડા જેવી હરકત કરો છો ? ” વડીલે કહ્યું, “એમાં વળી મેં શું ગાંડા જેવી હરકત કરી, મેં તો કાગળમાંથી જરા ટાંચણીને દૂર કરી. એ ટાંચણી બધા કાગળને કેવી વાગતી હતી, એટલે મેં કાગળોને ટાંચણી વાગવાના દુ:ખમાંથી મુક્ત કરી દીધા.”

દીકરાએ કહ્યુ, ” બાપુજી, આ બધા કાગળ ટાંચણીને કારણે જ ભેગા રહેતા હતા. તમે ટાંચણીને દૂર કરીને બધા કાગળને પણ છૂટા કરી નાંખ્યા. ટાંચણી ખૂંચે છે એટલે તો બધા કાગળો ભેગા રહે છે.” પિતાજીએ પોતાના દીકરા સામે જોઈને સ્મિત કર્યું અને પછી કહ્યુ, ” બેટા, મારું કામ પણ આ ટાંચણી જેવું જ છે. તમને બધાને એમ લાગે છે કે હું તમને ખૂંચું છું, પણ મારા એ ખૂંચવાને લીધે જ તમે બધા જોડાઈને રહ્યા છો.”

મિત્રો, ઘણીવખત પરિવારના વડીલની અમુક વાતો આપણને ખૂંચતી હોય, પણ પરિવારની એકતા માટે એ જરૂરી હોય છે.

સૌજન્ય :-

મહેન્દ્રભાઈ ઠાકર

સંપર્ક સૂત્ર : mahendra thaker <mhthaker@gmail.com>

Disclaimer :

It is the greatness of Mahendrabhai in his acceptance that the content of this post has  been received by him through ‘what’s app…’ and nothing is his own. All credit goes to the original author with my feelings of gratitude that the content of this post has been used for the cause of humanity and not for any personal gains.  – Valibhai Musa

પાકિસ્તાન, સિરિયા, જોર્ડન,લેબેનન

સૂરસાધના

કેમ? આતંકવાદના કોઈ નવા ભડાકાના સમાચારની અપેક્ષા મનમાં જન્મી ને?

આ વાંચો…

          It is so heartening to see people from Pakistan here, and our neighbors from Nepal and Bhutan. Here today, we also have a chief guest from Syria, Grand Mufti of Syria is here. When he met with me yesterday he said, “Gurudev, India has the oldest philosophy of the planet and I very much would love to see this, and be a part of this beautiful festival that you are having. We need this peace in Syria today”
       I said, “Of course yes, we are with you”.
      We have people from Iraq here, we have people from Lebanon and Jordan. We all need to wake up to the Human Values that all religions have been talking about all through the ages. Since time immemorial through the…

View original post 242 more words

(૫૦૫) “મલાલાને (નોબલ પુરસ્કાર સ્વીકારતાં) : પ્રૉફેસર મુકેશ રાવલનાં અંગ્રેજી કાવ્યો – ભાવાનુવાદ અને રસદર્શન (૧૨)

William’s Tales (Bilingual Multi Topic Reads)

મલાલાને (નોબલ પુરસ્કાર સ્વીકારતાં)

(ભાવાનુવાદ)

એ.કે.૪૭ની ગોળીઓની વર્ષા તણી એ રમઝટે,
સ્વાત, પાકિસ્તાનના એ દાંતાળા મારગડે,
એકલાઅટૂલાએ જ્યાં ધૈર્ય ધરવું કઠિન,
એવા વનરાવને એ નાનકડી કિશોરી,
નિજ વૅનમાં,
હુમલા સામેના પ્રતિકાર તણો પડકાર ઝીલી લે
ને ન થાય આધીન એ ઘાતકી ઘેલછાઓને;
બની નિ:સંકોચ
અને વળી મુક્ત વિશ્વ તણા મુક્ત માનવીની જ્યમ
રહી નિર્ભયા, ન જરાય ઝૂકતી !
ઊભી રહી અડીખમ વૈષમ્ય સામે સ્મિતસહ
અને ચીંધ્યો મારગ સાવ સાચો જગતને;
શાંતતા અને અધિકાર રક્ષવા,
રહી ઊભી ટટ્ટાર નતમસ્તકે
અને બોલાવ્યો જયજયકાર –
જ્ઞાન, શાંતિ અને જ્યોતિ તણો;
વળી જુલમગાર અને રક્તપાતી શાસન તણા
અંધારા પ્રદેશ મહીં, થઈ મશાલ તું ઊભરી !

– વલીભાઈ મુસા (ભાવાનુવાદક)

* * * * *

To Malala (On receiving the Nobel prize)

Among the bullety bushes of AK 47
where it’s hard to be composed and one
at a forked road in Swat, Pakistan
a tiny girl when attacked in a van
chose to resist…

View original post 546 more words

અતુલના સ્વપ્નદૃષ્ટા શ્રી બી.કે. મઝમુદાર- શ્રી બી.કે.સાહેબની માનવતા

                                        અતુલના સ્વપ્નદૃષ્ટા શ્રી. બી.કે.સાહેબની માનવતા.

IMG_1120

શ્રી બલ્લુભાઈ કૃષ્ણલાલ મજમુદાર ધી અતુલ પ્રોડક્ટ્સના જનરલ મેનેજર તરીકે કર્મચારીઓમાં તેઓ  ‘ બી.કે.’સાહેબ’ના હુલામણા નામે જાણીતા હતા. તેમના જીવનનાં અનેકવિધ ઉજ્જ્વળ પાસાંઓ છે. તેમના એક પાસાનો ઉલ્લેખ તેમને અંજલીરૂપે  રજૂ કરું છું.

આ પ્રસંગ છે ૧૯૫૭-૫૮નો. અતુલના કામદારોનો પગાર તે દિવસોમાં દર મહિનાની સાતમી તારીખે થતો,અને તે દિવસ પગાર સુદ સાતમ તરીકે કામદારોમાં જાણીતો હતો.અતુલમાં તે વખતે આશરે ૨૦૦૦ – ૨૫૦૦  કામદારો કામ કરે.પગારને દિવસે બધા જ કામદારો પગાર લેવા કેશ ઓફીસે આવે તો પ્રોડક્ષન કામમાં વિક્ષેપ પડે અને બીજી બાજુ કેશ ઓફીસ આગળ મોટું ટોળું ભેગુ થાય અને ઓફીસના કામકાજમાં ખલેલ પહોંચે. આથી કંપનીએ વ્યવસ્થા કરેલી કે,ટાઈમ કીપર ખાતાનો સ્ટાફ દરેક ખાતામાં જઈ દરેક કામદારને તેની પગારની સ્લીપ વહેંચી આવે. આ સ્લીપમાં કામદારનું નામ, તેના ખાતાનું નામ,પગારનો મહિનો,પગારની રકમ, તેમાંથી મહિના દરમ્યાન પગાર પેટે એડવાન્સ ઉપાડેલી રકમ બાદ કરી છેલ્લે પગાર પેટે ચૂકવવા પાત્ર રકમ આંકડામાં તેમજ શબ્દોમાં લખવામાં આવે.સ્લીપ જોઈ તેમાં કંઈ ભૂલચૂક હોય તો તે કામદાર ટાઈમ કીપરની ઓફીસમાં જઈ તે મુજબ સુધારો કરાવી આવે, અને બપોરે લંચ પછી કૅશ ડિપાર્ટમેન્ટના   માણસો કૅન્ટીન હૉલમાં સ્લીપ મુજબ પગાર ચૂકવે.

એક કામદાર જીગલો ગાંડો.ખરું નામ તો યાદ નથી; પરન્તુ જીગલો ગાંડો તરીકે સૌ તેને જાણે. તે ગાંડો તો નહિં પરન્તુ  સ્વતંત્ર સ્વભાવનો અને કૈંક ધૂની તથા માનસિક નબળાઈ  હોવાને લીધે લોકો તેને ગાંડો કહે.ઈશ્વર જેને માનસિક વિકૃતિ આપે છે તેને તેના બદલામાં અખૂટ શક્તિ આપે છે. જીગલામાં પણ શક્તિનો અખૂટ ભંડાર હતો. ચાર ચાર વ્યક્તીઓના  કામ એ એકલો સહજમાં કરી નાંખે.

જીગલાએ પગાર પેટે રકમ એડવાન્સમાં ઉપાડેલી હોવાથી તેની પગાર સ્લીપમાં  ફક્ત ૪ (ચાર) રૂપિયા થતા હતા.સ્લીપ સવારના તેના હાથમાં આવી ગઈ હતી. તે ઝાઝું તો ભણ્યો નહોતો પરન્તુ દુનિયાદારીએ તેને હોંશીયાર બનાવ્યો હતો.લખતાં તો ઝાઝું આવડે નહી તેથી આંકડા ૪ ની જોડે મીંડું કરી  ૪ ના ૪૦ કરી દીધા.

બપોરે પગાર લેવા ગયો અને પગાર પેટે રૂ.૪૦ની ચુકવણી  કૅશીઅર ચંદુભાઈ બેન્કરે કરી દીધી. પગારની વહેંચણી પુરી કરી કૅશ ડિપાર્ટમેન્ટના માણસો કૅશરૂમમાં કૅશ  મેળવવા (ટૅલી )કરવા બેઠા.હિસાબ મળે નહિં, રૂ.૩૬ ની ભૂલ આવે. સ્લીપોનો સરવાળો વારાફરતી દરેક જણાએ કરી જોયો. ભૂલ પકડાય નહી કૅશ ડિપાર્ટમેન્ટના બધા સ્ટાફને પરસેવો છૂટી ગયો.કારણ કે એકાઉન્ટસ ડિપાર્ટમેન્ટના હેડ શ્રી બી.ડી. પટેલ સાહેબની ધાક જબરી.ખાતાવાર લેજર ચેક કરી જોયાં,પગારની સ્લીપો ચેક કરી રૂ. ૩૬ નો મેળ પડે નહી. હિસાબ મેળવ્યા વગર ઘેર જવાય નહિં. હિસાબ મેળવતાં રાતના આઠ વાગ્યા.

શ્રી ઠકોરભાઈ કૅશીઅર જરા શાણા અને સમજુ. તેમણે કહ્યું  લેજરના આંકડા કરતાં સ્લીપોના આંકડાની ગણતરીમાં ફેર આવે છે. સ્લીપોનો સરવાળો વધુ આવે છે તેથી ભૂલ પગારની સ્લીપોમાં જ છે. સૌથી મોટું ખાતું એઝો પ્લાન્ટનું માટે એઝો ખાતાની ૨૫ – ૨૫ સ્લીપો જુદા જુદા માણસોને આપો અને આંકડા અને શબ્દોની રકમ ચેક કરો. આમ કરવાથી જીગલાની સ્લીપમાં આંકડામાં ૪૦ અને શબ્દોમાં ચાર.કેશીયરે ઉતાવળમાં આંકડો ૪૦ જોયો અને પેમેન્ટ કરી દીધું.શબ્દોમાં રકમ જોઈ નહિં.આમ રૂ ૪ ની જગ્યાએ રૂ ૪૦ ચુકવી દીધા.આમ રૂ ૩૬ ની રકમનો ભેદ મળી ગયો.બધાને હૈયે ટાઢક થઈ. બીજે દિવસે જીગલાને બોલાવી તપાસ કરી તેની પાસેથી પૈસા વસૂલ કરીશું કહી સૌ ઘેર ગયા.

બીજે દિવસે ૮મી એ શનિવાર હતો. પગાર હાથમાં આવ્યો તેથી જીગલો તો રાજાપાઠમાં. કામ પર આવ્યો નહિં. ત્રીજે દિવસે તારીખ ૯મી એ રવિવારની રજા.આ બાજુ સ્ટાફમાં ગભરામણ. એકાઉન્ટ્સના  ચોપડા તો ક્લીઅર કરવા જ પડે.  શ્રી બી.ડી. પટેલસાહેબને વાત કરવાની કોઈની હિંમત નહિં. કૅશ ડિપાર્ટમેન્ટની જવાબદારી શ્રી ચંદુભાઈ બૅન્કર સંભાળે. તેથી તેમણૅ હિંમત  એકઠી કરી. સૌને સાથે લઈને શ્રી બી.ડી.પટેલસાહેબને વાત કરી. તેમણે  પહેલાં તો બધાની ની ધૂળ કાઢી નાંખી, અને ઘટતી રકમ રૂ. ૩૬ દરેક્ના પગારમાંથી કાપી મૂકી દેવાની તાકીદ કરી. શ્રી બી.ડી. પટેલસાહેબનો કડપ એવો કે તેમની સામે કોઈ ચું કે ચાં કરી ના શકે .સૌ વીલા  મોઢે શ્રી પટેલ સાહેબની ઑફીસમાંથી બહાર આવ્યા. સામે શ્રી બી.કે.સાહેબ મળ્યા. બધાના મોઢાં પડી ગયાં હતાં તેથી શ્રી બી.કે. સાહેબે સહજ જ પૂછ્યું,કૅશ ડિપાર્ટમેન્ટનો બધો  જ સ્ટાફ  કેમ અહીં ? શું બાબત છે ? કોઈ પ્રશ્ન છે ?  શ્રી ચંદુભાઈ બૅન્કરે વિગતે વાત કરી. બી.કે. સાહેબે શાંતિથી વાત સાંભળી અને કહ્યું કે જીગલો કામ ઉપર આવે ત્યારે મારી પાસે બોલાવજો. ત્યારે બધાના જીવમાં જીવ આવ્યો.

તારીખ ૧૦મી ને સોમવારે જીગલો કામ ઉપર આવ્યો.કોઇ પણ જાતના ભય અને સંકોચ વગર કામે લાગી ગયો. લગભગ સવારના નવ સવાનવ વાગે એકાઉન્ટસ ઑફીસમાંથી  એઝોપ્લાન્ટમાં  ફોન આવ્યો કે જીગલાને શ્રી બી.કે. સાહેબ બોલાવે છે, માટે તેને મોકલી આપો.બીજા કામદારોને જીગલાના પગારના ગોટાળાની ખબર નહિં.સૌને એમ કે સાહેબને કંઈ કામ હશે તેથી તેને બોલાવતા હશે. જીગલો શ્રી બી.કે. સાહેબની ઑફીસે પહોંચી ગયો. શ્રી બી.કે. સાહેબની ઑફીસમાં એક બાજુથી જીગલો અને બીજી બાજુથી શ્રી ચંદુભાઈ બૅન્કર અને શ્રી  ઠાકોરભાઈ દેસાઈ એક સાથે જ દાખલ થયા.

જીગલો શ્રી બી.કે. સાહેબને સલામ કરી એક બાજુ ઉભો રહ્યો એટલે શ્રી બી.કે. સાહેબે કહ્યું, આવો જગુભાઈ.
(શ્રી બી.કે. સાહેબ હંમેશાં દરેકને માન પૂર્વક જ બોલાવતા.)

ચંદુભાઈ બૅન્કરે પગારની સ્લીપ શ્રી બી.કે. સાહેબને બતાવી કેવી છેતરપીંડી કરી છે તે જણાવ્યું.

શ્રી બી. કે. સાહેબે જીગલા તરફ ફરી તેને સ્લીપ બતાવી પુછ્યું,
આ સ્લીપ તમે ચેક ચાક કરી સુધારી છે ?

સ્લીપ જોઈને હાથમાં લઈ એ બોલ્યોઃ સાહેબ મને લખતાં નીં આવડે.આ મીંડું મેં મૂક્યું છે. સાવ સાહજીકતા અને નિર્દોષતાથી તેણે જણાવ્યું.

એવું કેમ કર્યું ?
તદ્દન નિર્દોષ, નિષ્કપટ અને  ભોળાભાવે તેણે જવાબ આપ્યો.
કેમ સાબ, ખાવા નીં જોવે ?
ચાર રૂપિયામાં આખો મહિનો કેં  કરી ખાવું ?
એટલે ચોરી કરવાની ?
મેં ચોરી કાં કરી ?
(તેને મન  ચોરી એટલે રાત્રે કોઈના ઘરમાં પેસી ચોરી કરવી એને ચોરી કરી કહેવાય.)
આને ચોરી જ કહેવાય.
તો પગારમાંથી કાપી લેજો.
એટલી જ સહજતાથી અને નિર્દોષભાવે ચોરીની કબૂલાત
શ્રી ચંદુભાઈ અને શ્રી ઠકોરભાઈના હૈયે ટાઢક થઈ.
આ માણસની નિખાલસતા અને નિર્દોષતા ઉપર શ્રી બી.કે. સાહેબ હસી પડ્યા, અને બોલ્યાઃ સારૂં જગુભાઈ જાવ. હવેથી આવું કરતા નહિં. અને જીગલાએ ત્યાંથી વિદાય લીધી.પછીચંદુભાઈ અને ઠાકોરભાઈ તરફ ફરી કહ્યું”ચાર રૂપિયામાં તે બીચારો શું કરે ?  મારી સિગારેટનું બીલ જ માસિક ૫૦ રૂપિયા છે. આ લો રૂ. ૩૬ .” એમ કહી ખિસ્સામાંથી રૂ. ૩૬  કાઢી આપ્યા અને તેના પગારમાંથી આવતે મહિને કાપશો નહિં  તેમ જણાવ્યું.
આવા ઉદાર અને માનવતાવાદી હતા શ્રી . બી.કે. સાહેબ.

સમાપ્ત.

( પ્રકાશિત; “અખંડ આનંદ “માસીક  મૅ,  ૨૦૧૦)
લેખકઃ  ઉમાકાન્ત વિ. મહેતા.
૨૦, મીડો, ડ્રાઈવ,ટૉટૉવા.
એન જે .૦૭૫૧૨ યુએસએ.
ફોનઃ   (૧)  ૯૭૩  ૯૪૨  ૧૧૫૨.
(૨)  ૯૭૩  ૩૪૧  ૯૯૭૯.
ઈ-મેઈલઃ<mehtaumakant@yahoo.com>